EVEN VOORSTELLEN Mr Ernst van der Horst is behalve advocaat te Hilversum ook Maitre en droit francais. In deze rubriek bespreekt hij aspecten van het Franse recht. Juridische vragen in verband met Zuid-Frankrijk? Bel (0031)(0)35 6022423 of mail: ernst@vanderhorstadvocaat.com

Frankrijk hanteert als regel dat Frans erfrecht van toepassing is op Frans onroerend goed, ook als de eigenaar niet-Frans is en niet in Frankrijk woont. Het Franse erfrecht is zelfs op de hele erfenis van toepassing indien de overledene in Frankrijk woonde. Het is dus van belang dat Franse erfrecht van dichterbij te bekijken, zeker nu het per 1 juli 2002 flink gewijzigd is. Belangrijk is de positie van de langstlevende partner of echtgenoot ten opzichte van de kinderen. Meestal speelt de vraag: wat gebeurt er met het Franse huis of met de gehele erfenis, indien een van beiden overlijdt? Het Nederlands recht geeft meestal als antwoord: alles gaat naar de langstlevende, de kinderen krijgen voorlopig alleen een vordering, waar ze pas iets mee kunnen na het overlijden van de langstlevende. Deze regeling werd in Nederland tot nu toe heel vaak in een testament vastgelegd, en is in Nederland vanaf 1 januari 2003 zelfs de wettelijke regeling (waarbij een Nederlands testament overigens nog steeds nuttig blijft om bepaalde zaken te regelen).

TESTAMENTNI ET ALTIJD GERESPECTEERD
Het Franse recht is op dit punt heel anders. Sinds 1 juli 2002 heeft de langstlevende recht op (niet meer dan) een kwart in eigendom of op de gehele (Franse) erfenis in vruchtgebruik. Dat is al een flinke verbetering ten opzichte van het oude Franse erfrecht; toen had de langstlevende alleen maar recht op een kwart in vruchtgebruik indien er wel kinderen waren en geen testament. Maar het is nog steeds veel minder dan wat de meeste Nederlanders zouden willen. Nu is het ook in Frankrijk mogelijk een testament te maken, en te bepalen dat er meer aan de langstlevende toe zal komen dan die kwart eigendom. Het opstellen van een testament is in

Frankrijk zelfs makkelijker dan in Nederland. Maar: de rechten van kinderen op hun zogenaamde 'legitieme portie', een deel van de erfenis waar ze altijd recht op hebben, kunnen in Frankrijk door de kinderen worden afgedwongen. En daarbij hoeft hetgeen de overledene in zijn testament heeft bepaald niet altijd te worden gerespecteerd! In Nederland heeft de rechter al vele jaren geleden besloten dat de verzorging van de langstlevende in principe voor de rechten van de kinderen gaat.

NAAR NEDERLANDS 'MODEL' REGELEN
Velen willen een en ander waterdicht regelen naar Nederlands model. Daarvoor is een aantal juridische instrumenten te gebruiken. De concrete situatie bepaalt steeds welke manier de meest geschikte is. De oplossing zal dus altijd maatwerk moeten zijn. In grote lijnen bestaan de volgende mogelijkheden. Op het moment van aankoop kunnen de partners een clausule opnemen dat het onroerend goed 'en tontine' wordt verworven. Dat heeft als gevolg dat bij overlijden van de een de ander automatisch eigenaar van het gehele onroerend goed wordt. Het huis valt dus niet in de erfenis en niemand kan er aanspraak op maken. Het grote nadeel van deze mogelijkheid is dat de eigenaren niet zonder elkaar kunnen beslissen over bijvoorbeeld verkoop van het huis.
Een tweede mogelijkheid is de oprichting van een Franse rechtspersoon. Deze wordt eigenaar van het onroerend goed, de betrokken Nederlander wordt eigenaar van aandelen in de rechtspersoon. Het Franse recht bepaalt dat op deze aandelen niet Frans, maar Nederlands erfrecht van toepassing is. Zodra de eigenaar zich in Frankrijk vestigt, verandert een en ander uiteraard. Afhankelijk van de situatie kan ook aan een andere oplossing worden gedacht. Een Nederlander kan er namelijk voor kiezen om het Franse huwelijksvermogensrecht op (een deel van) zijn vermogen toe te passen, en als het ware zijn huwelijkse voorwaarden aan te passen. Er moet dan natuurlijk gekozen worden voor Franse huwelijkse voorwaarden, die aansluiten bij de wens van de betrokkene. De inhoud van de huwelijkse voorwaarden bepaalt vervolgens wat er uiteindelijk in de erfenis terecht komt. En dan is het minder erg als dat Franse erfrecht wat deperkingen heeft